“Schilderen? Jij?” De oogarts laat zijn verbazing duidelijk horen. “Op dit moment hangen er twee schilderijen van mij in de stad van de liefde, Parijs,” zeg ik enthousiast, terwijl ik op mijn mobiel een paar foto’s van mijn creaties laat zien. “Hoe krijg je het voor elkaar, met zo slecht zicht?”

Ik ben kunstenaar en leef met een visuele beperking: ik heb nog maar één oog waarmee ik ongeveer 10% zie.

Schilderen met een visuele beperking

Wel vaker zijn mensen verbaasd als ze horen dat ik slecht zie. Juist die beperking geeft mijn schilderijen iets bijzonders. Voor mij gaat schilderen niet over perfect zicht of volledige controle. Het gaat over zien op een andere manier, over gevoel en emotie.

Tijdens het creëren ben ik letterlijk en figuurlijk dicht bij mijn werk. Ik kijk door een loepje en mijn neus raakt het doek regelmatig. Met mijn eigen methode werk ik aan het verfijnen van mijn schilderstijl en schilder ik steeds meer op gevoel.

Schilderen en verbinding voelen

Vorig jaar gaf ik een workshop schilderen aan mensen die lid zijn van de Vereniging Kinderkanker Nederland: volwassenen die als kind kanker hebben gehad. Eén van de deelnemers was door de gevolgen van kanker slechtziend geworden en loopt sindsdien met een stok.

Terwijl iedereen aan het schilderen was, observeerde ik hun houding. Het viel me op dat deze vrouw, net als ik, heel dicht bij haar doek stond. Daardoor kon ze niet het hele werk overzien. Voor mij herkenbaar, maar ik had het nog niet eerder bij iemand anders gezien.

De anderen stonden verder weg, hadden meer overzicht en bewogen vrijer. Toch voelde ik juist bij haar iets anders. Mijn gevoel zei: juist die visuele beperking zorgt voor meer verbinding tussen de kunstenaar en het doek. Je werkt vanuit één focuspunt, maar voelt tegelijkertijd wat er op de rest van het doek gebeurt. Die verbinding komt van binnenuit.

Wat mensen zien (en niet zien)

Wanneer ik mijn schilderijen ergens exposeer komt het wel eens voor dat een onbekende naar mij toe komt en vraagt: “Waarom draag jij een haarlok voor je oog? Tijdens het schilderen haal je die vast wel weg, haha.”

Op dat moment glimlach ik en vertel dat ik nog maar één oog heb en ongeveer 10% zie, en soms schuif ik mijn haar opzij.

De reactie die volgt is vaak met verbazing, soms met verwondering, of het raakt mensen en worden ze stil. Anderen vinden het verdrietig.

De Toverkijkers: kunst zonder (volledig) zicht

De Toverkijkers is een documentaire in de maak van Marlies Bos, over zes slechtziende kunstenaars. Ik ben één van hen.

De film onderzoekt verschillende manieren van waarnemen, verbeelding en verbinding. Het laat de zintuiglijke belevingswereld van de kunstenaars zien en hoe wij kunst maken zonder volledig zicht. Ook vooroordelen over leven met een visuele beperking komen aan bod.

Ik weet zeker dat dit een leerzame en inspirerende film wordt. In een volgende blog vertel ik er graag meer over.

En elke keer als iemand vraagt: “Schilderen? Jij?” glimlach ik en denk: ja, juist doordat ik anders zie, creëer ik op mijn eigen manier.